«Қишта – һарвураңни, язда чанаңни тәйярла» демәкчи, язичә қишниң тәрәддутини қилип үлгәрмигән хәлиқ мана әнди көмүр тапчиллиғи мәсилисигә дуч келип, еғир әһвалда қалди. Көмүр йоқ. Уйғур наһийәсиниң хәлқи көмүрни мишкаплап сетивелишқа мәҗбур болмақта. Умумән, көмүр тапчиллиғиниң Уйғур наһийәсидила әмәс, бәлки вилайәт даирисидики муһим мәсилигә айланғини раст.
Әслидә көмүрниң азлиғи күзниң башлиниши биләнла байқалди. Жилда «Тезирәк көмүр еливелиңлар. Бийил көмүр болмайдекән...» дегән әпқачти параңларға қулиғи пишип қалған турғунлар, «көмүр йоқ» дегән хәвәргә анчә ишинип кәтмиди. Униң үстигә у чағда көмүр мишкаплап әмәс, тоннилап сетиливататти. «Қара алтунниң» қәдри ешип, пули барлар елип, пули азларниң чәттә қалмаслиғи үчүн наһийәдә һәр аилигә үч тоннидин артуқ көмүр сетилмиди. Шундиму көмүр мәсилиси йешилмиди... Алғанлар алди, алмиғанлар бармақ чишләп қалди.
Көзни ечип-жумғичә қиличини сөрәп қишму йетип кәлди. Язичә бағ-етизниң тирикчилиги билән һәләк болған хәлиқ әнди қишниң отун-көмүриниң ғемидә. Чонҗиға газ кирди дегинимиз билән, чонҗилиқлар техи түгәл газға қошулмиди. Йәни наһийә мәркизидиму мәшкә от яқидиғанлар йетәрлик. Әнди һазир Чонҗидин башқа мәлиләрниң барлиғида көмүр мәсилиси асасий орунға чиқти.
Вақитни алдиға силҗитсақ, күзниң башлинишида көмүрниң тонниси Чонҗида – 19 000 тәңгә, чегариға йеқин Ғалҗатта – 25-26 миң, униңдин бери Кәтмәндә – 22 500, Дардамту, Ақтамларда – 20 000 тәңгидин сетилған. Умумән, наһийә бойичә әң әрзән баһа Рахат вә Таштиқарису йезилирида болуп, тонниси – 15-16 миң тәңгиниң әтрапида еди. Қиш йеқинлашқансири баһаму көтирилишкә башлиди. Бирақ һазир тоннилап сетиливатқан көмүр йоқ. Лекин мишкаплап сетилидиған көмүр бар...